Olumsuz Duygudurum Değişimlemesinin Sigara Kullanan ve Kullanmayan Genç Yetişkin Erkeklerde Görülen Dikkat Yanlılığı Üzerindeki Etkileri

Yazar/lar: Emel Kalınkılıç, Zeynel Baran

DOI: 10.15805/addicta.2019.6.3.0047

OnlineFirst olarak 5 Ağustos 2019 tarihinde yayınlanmıştır.

Öz

Bu çalışmanın amacı, sigara kullanan kişilerde deneysel olarak oluşturulmuş olumsuz duygudurumun, sigara kullanma isteği ve sigara kullanımıyla ilişkili görsel uyarıcılara yönelik dikkat yanlılığı üzerindeki etkilerini Görsel Nokta Yeri Belirleme Görevi (GNYBG) kullanarak incelemektir. 18-30 yaş aralığındaki 80 erkek katılımcı deneysel olarak oluşturulan olumsuz duygudurum veya nötr/kontrol koşullarına seçkisiz olarak atanmışlardır. GNYBG öncesinde, bütün katılımcılardan Duygu Durum Sıfat Çiftleri Listesi (DDSÇL) ölçümleri alınırken görevin sonrasında bütün katılımcılardan yine DDSÇL ölçümleri alınmış, ancak sigara kullanan katılımcılara ilaveten Sigara İçme İstekliliği Ölçeği (SİİÖ) ve Fagerström Nikotin Bağımlılığı Testi (FNBT) de uygulanmıştır. Sinyal belirleme kuramı uyarınca oluşturulan d’ puanları ile doğru tepkilere ilişkin süre ölçümlerine yönelik analizler sonucunda, sigara kullanan katılımcıların sigara ilişkili resimlere daha doğru ve hızlı tepkide bulunduğu ve dolayısıyla sigarayla ilişkili uyarıcılara dikkat yanlılığı gösterdiği bulgusuna ulaşılmıştır. DDSÇL bulguları, olumsuz duygudurum değişimlemesinin etkili olduğunu, SİİÖ bulguları ise değişimleme sonrasında sigara kullanma isteğinin arttığını ortaya koymuştur. Buna göre sigara kullanan kişilerin bilişsel süreçlerinde kullanmayanlara göre bir farklılaşma, yanlılık, meydana geldiği söylenebilir. Bu kişiler sigara ilişkili uyarıcıya hem daha doğru hem de daha hızlı tepkide bulunmaktadır. Öte yandan sigara kullanma istekliliğini olumsuz duygudurumdan ziyade sigara ilişkili uyarıcılara maruz kalmanın etkilediği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler
Nikotin, Sigara, Bağımlılık, Dikkat yanlılığı, Olumsuz duygudurum, Duyguduruma sokma, Sinyal belirleme kuramı

Bu makalenin şu dil(ler)de de çevirisi mevcuttur: İngilizce (English)