Sosyal Ağ Bağımlılığı Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Yazar/lar: Feride Karaca, Osman Gazi Yıldırım, Taibe Kulaksız

DOI: 10.15805/addicta.2019.6.2.0049

OnlineFirst olarak 10 Nisan 2019 tarihinde yayınlanmıştır.

Öz

Günümüzde sosyal ağlar yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Sosyal ağların kullanımı bireylerin iletişim olanaklarını geliştirip hayatlarına katkı sağlasa da teknolojinin aşırı kullanımı giderek artan bir bağımlılık problemini de beraberinde getirmektedir. Bu çalışmanın amacı, bilimsel bağımlılık belirtilerini kapsayan geçerli ve güvenilir bir Sosyal Ağ Bağımlılığı Ölçeği’nin (SABÖ) geliştirilmesidir. Geliştirilen geçerli ve güvenilir Türkçe bir ölçme aracı sayesinde sosyal ağların toplum içinde problemli kullanımı ortaya konabilecek ve bireyler sosyal ağ bağımlılığı hakkında farkındalık kazanabilecektir. Çalışmanın 285 katılımcısı mevcuttur. Katılımcıların büyük çoğunluğu üniversite öğrencisi ve mezunudur (n=267). İlgili alanyazın taraması sonucunda diğer bağımlılık türlerinde de yer alan dikkat çekme, duygu durum değişikliği, tolerans, geri çekilme belirtileri, çatışma ve nüks etme, sosyal ağ bağımlılığının ana bileşenleri olarak kabul edilmiştir. SABÖ’de yer alan 37 madde ile Açımlayıcı Faktör Analizi yapılmıştır. Yapılan faktör analizi sonucunda uygun olmayan 11 madde silindikten sonra toplam varyansın % 63.6’sını açıklayan, 26 madde ve beş faktörden oluşan SABÖ’nün son hâli elde edilmiştir. SABÖ’nün iç tutarlılık değerleri ölçeğin bütünü ve alt faktörler için .87 ile .95 değerleri arasında; maddelerin madde toplam korelasyonlarının .46 ile .74 değerleri arasında değiştiği ortaya çıkmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi ile elde edilen modelin uyum indeksleri incelenmiş ve Ki-kare değerinin (χ2=601.849, df=286, p=0.00) manidar olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler
Sosyal ağ siteleri, Sosyal ağ bağımlılığı, Teknoloji bağımlılığı, Bağımlılık, Ölçek geliştirme

Bu makalenin şu dil(ler)de de çevirisi mevcuttur: İngilizce (English)