Ergenlerin Demografik Özelliklerine Göre Bilişsel Kapılma ve Siber Aylaklık Etkinlik Düzeylerinin İncelenmesi

Yazar/lar: Öznur Tanrıverdi, Feride Karaca

DOI: 10.15805/addicta.2018.5.2.0052

Yıl: 2018 Cilt: 5 Sayı: 2

Öz

Günümüzde internet teknolojileri her yaştan kullanıcısı olan ve sayısız alanda hayatımızda yer alan bir araç halini almıştır. Son yıllarda özellikle ergenlik dönemindeki öğrenciler teknolojiyi yoğun bir şekilde kullanmaktadır. Bu araştırmanın amacı, ergenlerin ders esnasında veya ders çalışırken yapmış oldukları siber aylaklık etkinliklerin bir sosyopsikolojik değişken olan bilişsel kapılma düzeyleri ile arasındaki ilişkinin demografik özelliklere göre farklılaşma durumlarını tespit etmektir. Bu doğrultuda araştırma; 2016-2017 eğitim-öğretim yılında İstanbul’daki 6 devlet okulunda eğitim gören 241 kız, 286 erkek olmak üzere toplam 527 öğrenci ile yürütülmüştür. İlişkisel tarama modeli kullanılmış olan bu çalışmada, veri toplama araçları olarak “Kişisel Bilgi Formu”, “Bilişsel Kapılma Ölçeği” ve “Siber Aylaklık Etkinlikleri Ölçeği” kullanılmıştır. Bu çalışmada, katılımcıların demografik özellikleri çok değişkenli varyans analizi MANOVA sonuçları ile incelenerek birden fazla bağımsız değişkenin birden fazla bağımlı değişken üzerindeki etkisinin incelenebilmesi amaçlanmıştır. Araştırma sonuçları incelendiğinde, bilişsel kapılma ile siber aylaklık etkinlikleri düzeyleri için bilgisayar-akıllı mobil cihaz değişkenlerinin etkileşimine göre anlamlı fark bulunduğunu göstermiştir. Bununla birlikte cinsiyet-sınıf, günlük internet kullanımı-anne baba kısıtlaması değişkenlerinin etkileşimine göre bilişsel kapılma ve siber aylaklık etkinlikleri düzeylerinde anlamlı fark bulunamadığından her bir değişken bağımsız grup t-Testi ve tek yönlü ANOVA ile ayrı ayrı incelenmiştir. Araştırma, ergen öğrencilerin bilişsel kapılma seviyelerinin tespiti ve bu kapılmanın siber aylaklığa etkisini incelemeyi amaçlayan ve bu doğrultuda sınıf ortamındaki mevcut sorunları gidermek adına öneriler geliştirecek olması bakımından da özgündür. Elde edilen bulgular sonucunda, araştırmacılara, öğretmenlere, okul yöneticilerine ve velilere ergenlerin siber aylaklık etkinliklerini ve bilişsel kapılma düzeylerini azaltmak adına neler yapılabileceği konusunda yol gösterici olacaktır.

Anahtar Kelimeler
Siber aylaklık, Bilişsel kapılma, Ergenler, İnternet bağımlılığı, Teknoloji bağımlılığı

Bu makalenin şu dil(ler)de de çevirisi mevcuttur: İngilizce (English)